Wednesday, October 20, 2021, 8:50pm

Bulitas nin kaugmahan

Published on Sunday, July 26, 2020, 2:14am

Nakahiling na kamo nin bulitas?

Aw, sa paghuna ko su iba saindo… iyo na, urog su may mga agom na may bulitas mismo. An bulitas na nasa o nakahaplog o purupot sa pisot. Ay, halat. Anong pisot? Ano an hamag na an… sa aki? Pag durudakula na an dara-dara, lapit na baga an apod. Pag duminakula o duminakulaon pa, butò na baga.

Sa angkan mi na dawa saralakan an ginikanan—Partido hanggan Caramoan asin sa Tabaco, Albay—an pagkaigwa nin bulitas an saro sa mga pighahambog kan mga kalalakihan. Rumdom ko kaito su saro kong primuhon na gradwado nin Ateneo de Manila ta habo nya kaidto magklase sa makababluyon daang mga eskwelahan kan Legazpi. Nadagit su ama nya kan uminuli sa Bikol ta binulagan kan babayi. An haros na tanda kong sabi kan tiyuon ko sa primuhon ko: “Nom, anong nakua mo? Bakong Ateneo na inadalan mo an pigbukod kan babayi kundi bulitas. Kun nagdangog ka sako na magpakaag ki bulitas, maski pa pirmi kang bagsak kun mag-adal ka dyan sa Aquinas, sigurado akong hanggan ngunyan may agom ka pa.”

Panahon idto na haros normal o ordinaryo man samo an arog kaidtong mga pag-isip buda sa mga huring taon man saná kan dekada ’90 nagpuon an mga kritikal na diskusyon sa nagkapirang pamilya kan angkan manungod sa kun nata puro na saná su ama na maisog an nasusunod, kun nata su ina pa an nagpapaliwanag nin marhay sa mga aki na sabuton daa an ama na kadakul nin sambay. Lugod, an paghuna ko kaidto, pag Bikolano ka asin magiging ama kan sadiring pamilya o magiging agom na mas dominante, bulitas an garo anting-anting o birtud tanganing dai bayaan kan babayi an saiyang agom. Sa diskurso ngunyan, suanoy na ini asin kontra sa holistikong pagkatawo kan lambang babayi o ina ta bako man sana seks o sekswal an papel ninda sa sadiring agom o sa mismong pag-ataman nin pamilya.

Para sa tiyuon ko na harani na mag-80 anyos alagad makusog pa, bulitas man giraray an aram nyang rason kun nata daa maugma sindang mag-agom dawa kaidto pa. An maugmang mag-agom daa an minahaman man ki maugmang pamilya. Dipisil na mabago pa an saiyang opinyon urog pag pigsasabi nya na su bulitas nya, kolor-unit na daa an biring-biring asin dai na maruskas ta kinakan na ngani kan lambi. Buút sabihon, suminalak na sa laman.

Aram ko an pigtataram nya. An pagkakaiba gayod: su henerasyon mi ngunyan, dakul an binarayaan ki sadi-sadiring agom o karelasyon dawa nagtuturubod gabos kaito sa birtud kan surusulot na bulitas.

.

Niles Jordan Breis
Sarong premyadong parasurat si Niles Jordan Breis. Guminana na sya sa Palanca, Premio Arejola, Gawad Obrang Literaturang Bikol, asin sa Premio Valledor. Gikan sya sa Tabaco, Albay. Sya an representante kan Southern Luzon sa NCCA National Committee on Literary Arts.

0 Comments

Submit a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita.

Kag-ambag na mga Parasurat

Kenneth Isaiah Ibasco Abante

Khryss Arañas

Mae Diane Azores

Nephtaly Botor

Niles Jordan Breis

Luis Cabalquinto

Jethro Calacday

Greg S. Castilla

France Clavecillas

Christian Dy

Maria Leny Felix

Dennis B. Gonzaga

Jaya Jacobo

Jingjin 淨近

Victor John Loquias

Vic Nierva

Pen Prestado

Joseph Reburiano

Adrian V. Remodo

Aika Robredo

Ronald ‘Bong’ Rodriguez

Jenn Romano

Javier Leonardo Vitug Rugeria

Jay Salvosa

Sari Saysay

Jonas Cabiles Soltes

Kerwin Orville Tate

P. Francis Tordilla

Melba T. Vera Cruz

Ernie Verdadero

Magbikol Kita is published by

We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us.

Resibihon an mga artikulo sa email

Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.

An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita!

Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba.

An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.

I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.

9 + 13 =

Magbikol Kita © 2021 Reserbado an gabos na karapatan