Friday, December 02, 2022, 2:37pm

Marhay maski bakong marhay

Published on Sunday, October 18, 2020, 9:42pm

Mayong marhay na salud kun mayo man na marhay na isip asin buót.

Bakong maray an pagmati ko kun nakakadangog ako nin bareta na may naghugot na hoben dahil sa kawaran nin pagláom. Dai ko man masabi na sinda talsot asin maluya an buót na magkumpronta kan saindang mga problema o mga kasakitan sa buhay. An pagputol nin sadiring buhay sarong tanda o sintomas na bakong marhay an kamugtakan kan isip asin buót.

Sa pag-adal asin sarbey kan Departamento nin Salud, kabanga kan mga igwang problema sa kaisipan nagpupuon sa edad na katorse. Sa bilog na kinaban, sa manlain-lain man na kultura, nasa 20% kan mga kaakiaan asin kahobenan an nagkaigwa nin pareparehong problema sa kaisipan o utak.

Sa personal kong ekspiryensya sa pagtao ni psychosocial processing, an nangungurog na kawsa kan problemang pangkaisipan iyo an sitwasyon na nagtatao nin dakulang agyat sa buhay daing-trabaho, pagtios, kamunduan, malalang hilang, bakong marhay na relasyon nin mag-agom, mamundo asin maraot na buhay kan sadit pa, saka man abuso sa droga.

Tano ta marhay  maski bakong marhay?

Gabos kita mawot na maakò nin ibang tawo. Habo ta na masayumahan o dai pag-akuon. Gusto ta na pirmi sana kitang mabúot, mapasensya, matinabang, asin pirming maugma sa mata nin ibang tawo. An isip ta, iyan an marhay na tawo. Kun kaya, maski kita nakukulugan, nagsasakit, naaanggot, natatakot, nahihirak sa sadiri, asin namumundo, dai ta ini pinapahiling. Sa isip nyato, bako yan na marhay.

Ano palan an marhay?

An marhay iyo an nagpapakatotoo. An sarong tawo maray an isip asin buót kun akò nya an saiyang pagkatawo. Aram nya kun siisay asin kun ano sya. Aram nya an saiyang mga kaluyahan asin kakusugan. Aram nya kun ano an mawot nya asin kaya nyang maabot asin gibuhon.

Kun nagtutubod sya na an kakusugan nya hali sa Kaglalang nin gabos, dai nya kaipuhan na magtago nin namamatian o kaluyahan. Dai nya kaipuhan na magngirit sa gabos na panahon o magpahiling na maugma maski namumundo. Iyan an mawot na mahiling nin sosyudad. An maka-Dyos na tawo naghihibi man alagad nagpapahiling sana sya nin saiyang kakusugan. An paghibi dai nangangahulugan nin kaluyahan. Marhay an magpahiling nin katotoohan asin reyalidad. An tawong silag asin pinapahiling an saiyang pakikipagtusay sa mga agyat nin buhay, tunay na makusog an buót asin makangangalas.

An hapot, uyon ka na marhay man maski bakong marhay?

Ako nagtutubod na maski bakong marhay an sakong buhay asin pagkatawo sa paghiling kan iba, an mahalaga, inaako ako kan pinakamarhay sa gabos, an Dyos na sakong Kagurangnan.

.

Melba Vera Cruz
Si Melba A. Tomagan-Vera Cruz tubong Virac, Catanduanes, asin sarong retiradong Regional Nutritionist-Dietitian and Healthy Lifestyle Program Coordinator kan Department of Health – Bicol. Kadakulon na mga katungdan sa nutrisyon asin salud an saiyang kinaptan. Nagin paratukdo sa mga kolehiyo asin mga unibersidad sa Naga, Legazpi, Virac, asin Davao. Sya an kag-organisa asin charter president kan Nutritionist-Dietitians’ Association of the Philippines (NDAP), Camarines Sur Chapter.

0 Comments

Submit a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita.

Kag-ambag na mga Parasurat

Kenneth Isaiah Ibasco Abante

Khryss Arañas

Mae Diane Azores

Nephtaly Botor

Niles Jordan Breis

Luis Cabalquinto

Jethro Calacday

Greg S. Castilla

France Clavecillas

Christian Dy

Maria Leny Felix

Dennis B. Gonzaga

Jaya Jacobo

Jingjin 淨近

Victor John Loquias

Vic Nierva

Pen Prestado

Joseph Reburiano

Adrian V. Remodo

Aika Robredo

Ronald ‘Bong’ Rodriguez

Jenn Romano

Javier Leonardo Vitug Rugeria

Jay Salvosa

Sari Saysay

Jonas Cabiles Soltes

Kerwin Orville Tate

P. Francis Tordilla

Melba T. Vera Cruz

Ernie Verdadero

Magbikol Kita is published by

We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us.

Resibihon an mga artikulo sa email

Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.

An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita!

Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba.

An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.

I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.

12 + 2 =

Magbikol Kita © 2021 Reserbado an gabos na karapatan