Wednesday, October 20, 2021, 10:01pm

Makulog na katutuuhan kan midya

Published on Tuesday, December 08, 2020, 4:51pm

Haloy nang baranga asin nagdudurulak an mga tagamidya sa Naga asin Kabikulan sa isyu kan pulitika, urog na sa tindog kan gobyerno o administrasyon laban sa oposisyon. O sa tindog kan saindang manihamyento kontra sa iba. An rason an mga radyo an may sadiri iyo mismo an gobyerno o kalaban, may kakampi, may kontraryo. Haros 90% kan mga istasyon nin radyo o network sadiri nin pulitiko o pribadong tawo na igwa nin nagpupugol na pulitiko o partido pulitikal. Kaya anuman an malalaúman sa mga komentaryo asin bareta kundi biased news and information.

Igwa man talak sanang talak mayo man kamanungdanan o direksyon. Igwa man palagatob sanang palagatob nin bombo. Purbaran nindong magdangog puon aga sagkod banggi sa radyo mismo o sa paagi kan social media o Facebook. Gulpi na pating paradangog o paraantabay na nagtatao nin reaksyon hali sa manlainlain na parte kan kinaban. Iyan kun marahay-rahay an koneksyon kan internet. Kun mayo back to basics o balik dangog sa radyo giraray.

Dakul an nagrereklamo na apisar puro man sana hali sa baretang Ingles o Tagalog na bareta na pigtranslate sa Bikol sa nguso mismo kan announcer na sarala na lugod an Bikol sa sobrang kaskas kan pagtaram ta apurado tanganing dai mainutan kan kalaban.

An pinaka masaklap ta mas dakol an komersyal o pabantulin ta dakol man nakalap na sponsor o advertisements  kan mga announcer mismo. Nag-ihi ka nang halawig, pagbalik mo sa radyo nag-kokomersyal pa giraray.

Dangan mayong depth o rarom an analysis o pagatid-atid kan mga isyu ta dai man nagbabarasa—dawa nin peryodiko_an ibang announcer. Kuta na magbasa man lamang nin mga libro o magasin. Nagigirumduman ko pati idtong dipuntong Senador Edmundo Cea na paliwat-liwat an sermon sa mga announcers kan saiyang estasyon na magbarasa maski peryodikong pamatos nin tinapa bago mag-atubang sa mikropono. Makihumapot sa mga eksperto o may pagkaaram. Mag-interview nin ibang tawo bako sana on-the-air, maski off-the-air. Maglakaw-lakaw sa tinampo, bako sanáng maglaóm sa announcer’s booth. O magbisita kan pinakaharaning library.

Saro pa, an mga police reporters pirming naka-destino sa police headquarters asin blotter sana an nababasa o police spokesman sana an nakakaulay arualdaw. Kaya kun magtaram an reporter garo linggwahe sa blotter. Kuta na pagtagaribayan man an saindang destino maski kada tulong bulan tanganing makaaram man sinda nin ibang bareta, halimbawa sa city hall o munisipyo, opisina kan mayor, sangguniang panlalawigan, sangguniang panlungsod, opisina kan gobernador , o sa mga eskwelahan.

An mga Bikol pati pagsasaralakan nin “and,” “is,” “or,” “ay” maski salâ sa tamanyo masakiton lugod maintindihan. May mga announcer o reporter sa TV o radyo an talagang dai tataong magbirikol, ta an dila ninda may salak nang Tagalog saka English maski taraplis.

An makunswelo ta may mga announcer o reporter nin radio station na maski sadiri nin pulitiko na kakampi kan administrasyon kundi kun magbisita an Presidente o si Sara Duterte na mayo man lamang pasalubong o patara-tara para sainda, grabe an reklamo asin pigtatabuga an bisita na mayo man lang dara nin panao. Dai bali daa si VP Leni  na mayong panao ta Bikolana asin oposisyon. Saka na ngaya sinda magtao kun yaon na sa pwesto asin lider na kan administrasyon.

An problema talaga kan tagamidya iyo an saindang hanapbuhay mismo. Kulang na kulang kun dai mag-sideline—legal man o illegal.

Marhay ngani ngunyan ta nabuhay na naman an jueteng.

*****

Sa parte kan dyaryo o print media, basta may mga advertisements o sponsors, mga legal o judicial notices, asin sanggunian resolutions asin ordinances ta dakula an bayad, maluwas ta maluwas an peryodiko sa tamang panahon.

An broadcast maribok asin dakula an tanog, pero an print dai sanang girong pero humok-humok.

.

Ernie Verdadero
Si Ernie Verdadero saro sa mga beteranong harigi kan radio broadcast sa Bikol. Saro man syang dating elehidong opisyal kan gobyerno asin man artista sa mga pelikulang Bikol.

0 Comments

Submit a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita.

Kag-ambag na mga Parasurat

Kenneth Isaiah Ibasco Abante

Khryss Arañas

Mae Diane Azores

Nephtaly Botor

Niles Jordan Breis

Luis Cabalquinto

Jethro Calacday

Greg S. Castilla

France Clavecillas

Christian Dy

Maria Leny Felix

Dennis B. Gonzaga

Jaya Jacobo

Jingjin 淨近

Victor John Loquias

Vic Nierva

Pen Prestado

Joseph Reburiano

Adrian V. Remodo

Aika Robredo

Ronald ‘Bong’ Rodriguez

Jenn Romano

Javier Leonardo Vitug Rugeria

Jay Salvosa

Sari Saysay

Jonas Cabiles Soltes

Kerwin Orville Tate

P. Francis Tordilla

Melba T. Vera Cruz

Ernie Verdadero

Magbikol Kita is published by

We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us.

Resibihon an mga artikulo sa email

Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.

An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita!

Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba.

An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.

I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.

4 + 5 =

Magbikol Kita © 2021 Reserbado an gabos na karapatan