Friday, December 02, 2022, 3:27pm

An mito ni Siddhartha

Published on Sunday, October 04, 2020, 4:01pm

Ki Prinsipe Siddhartha yaon na an gabos na kalidad: mayaman, madunong, hoben, gwapo, mabúot, namumutan kan gabos. Mayo ka nang hahanapon pa.

Alagad may sarong problema: habo na nyang maging prinsipe. Gusto nyang isikwal an gabos na pabor kan buhay asetiko sa kadlagan.

Nagpuon lang ini kan aldaw na nagpasyar sya sa luwas kan palasyo. Magpuon kaidto dai na nagngingisi, hararom na pirmi an pig-iisip, dai na nalilibang kan mga party sa palasyo. Pirmi na sanáng mamundo. Pirming tulala. An suspetsa kan iba, may hararom na depresyon. Interong palasyo nahahadit. Ano an nangyari?

Kan sya namundag, maugmahon an gabos. An saiyang ama, si Suddhodana, hadi kan Kapilavastu, sarong kahadian sa norte kan India sakop kan Nepal sa pamitisan kan Himalayas. 

“Ang aking ini magiging Chakravartin,” sabi kan sarong astrologo.

Maugmang marhay an ama nin huli ta an Chakravartin sarong hadi nin kinaban.

“Likayan saná nindo na dai nya mahiling an kapagtiusan sa kinaban,” sabi kan ikaduwang astrologo.

“Tano?” sabi ni Suddhodana, “Ano an mangyayari kun mahiling nya an kapagtiusan sa kinaban?”

“Sya magiging asetiko.”

Natural, an gusto ni Suddhodana, an aki nya magin siring saiya, sarong hadi. Tanganing maibitaran an patanid kan astrologo, pinahali nya sa palasyo an gabos na mga tawong makakapasigato sa kapagtiusan. An mga may hilang, mga makakanos, an mga gurang pinalayas. Dapat sa palasyo an mga hoben sana, an mga magagayon, makukusog. Party, baraylihan, karantahan. Pinatugdukan pa nin tulong palasyo. “Sheltered” na marhay si Siddhartha sa laog nin haros tulong dekada.

Kan sya edad 29, tinugutan syang magpasyar sa luwas kan palasyo. Alagad antes ka iyan, pinatago nguna kan hadi an gabos na mga gurang, mga may hilang asin an mga pobre sa aagihan kan karomata ni Siddhartha. Kaibahan kan prinsipe an saiyang “driver” na si Channa.

Kan harayo na sinda sa palasyo, may duwang gurang na nakalusot, dai nahiling kan mga gwardya.

“Channa, Channa! ano an mga yan?”

“Mga gurang po sinda, mahal na prinsipe.”

“Tano ta siring ka iyan an mga itsura ninda? Ano an gustong sabihon kan gurang?”

“Gabos kita magururang, mahal na prinsipe.”

“Siring ninda? Maski ako—magurang na siring kayan?”

“Iyo tabi, mahal na prinsipe.”

Naghurup-hurop nin hararom si Siddhartha. Dai pa sya nakahiling nin gurang. Dai makatubod na igwa nin gurang sa kinaban urog nang maaraman nya na maski sya magurang man.

Nagpadagos an saindang pagpasyar. Pag-abot sa sarong kurbada, igwa sindang nadangog na nag-aagrangay sa laog nin sar0ng sadit na harong. “Aray, aray! Makulugon!”

“Channa! Ano ining nadadangog ko?”

Nagbaba sinda sa karomata asin nagsirip sa bintana kan harong.

Ano ining nahihiling ko? Tano ta nagkukuragrit sya? Aray sanang aray. Makulog sa talinga. Tano ta kadakol na pigsa an hawak nya? Tano ta tinatarakigan siya?” Sunud-sunod an hapot ni Siddhartha.

“May hilang po sya, mahal na prinsipe.”

“Hilang? Ano an hilang?”

“Gabos kita pwede maghilang.”

“Maski ako? Sarong prinsipe?”

“Iyo tabi.”

Dai nakagirong si Siddhartha.

Kan si karomata nag agi sa may pampang kan Ganges, igwa sindang nasabat na puneraryang prusisyon pasiring sa cremation—pagsulô kan hawak kan gadan. 

“Channa! Ano yan ta dai na sya naghihiro?”

“Gadan na po sya.”

“Gadan? Ano an gadan?”

“An gabos na namundag magagadan. Mayo po nin dai makakadulag dyan.”

“Maski ako? Maski an sarong prinsipe?”

“Maski an sarong prinsipe.”

Dai na naman sya nakasimbag. Magpuon kaidto dai na sya napamugtak. 

Antes sinda makabalik, duman sa may kanto kan tinampo igwang nakatukaw na tawo may sulot nin simpleng bata. Ibang klase an lalawgon. Kalmadong marhay. Dai pa sya nakahiling nin siring kaini.

Nakatukaw sa dalan an tawong ini, may darang mangko. Mayong mga kwintas, porselas o ano pa man na yaman na nahihiling ni Siddhartha arualdaw sa palasyo, alagad maugmahon na marhay an lalawgon ka ini. Garo mayong problema. Hayahay na marhay. Matuninong na marhay. 

“Dai pa ako nakahiling nin siring kaiyan na lalawgon, Channa. Gabos na tawo sa palasyo kiridit an lalawgon, maski nakangisi kidit pa giraray, garo napipiritan lang.”

“Tama po kamo, mahal na prinsipe.”

“Anong klaseng tawo yan, Channa? Tano ta matuninong na marhay an saiyang lalawgon? Ibang iba sa mga nahiling ko.”

“Saro po syang asetiko.” 

“Ano an asetiko?”

“Mayo siyang mga pagrurugaring, maski ano. Mayong kwarta, mayong iniirukan. Sinikwal nya an gabos na materyal na bagay tanganing hanapon niya an katalingkasan sa problema kan pagtios.”

Hararom na marhay an pag hurup-hurop bago sya maka simbag.

“Gusto ko magin siring saiya, Channa. Gusto ko magin sarong asetiko!”

Kaya na sana pagpuli ninda, baralanggado an interong palasyo.

(Ipapadagos)

.

Jingjin 淨近
Si Jingjin (淨近) iyo an Chairman Emeritus kan Board of Trustees kan Universal Wisdom Foundation, Inc. Bago magretiro, nagtao sya nin mga Dharma Talks sa Wisdom Park Temple asin sa iba pang mga Buddhist temples sa laog nin duwang dekada. Para sa mga hapot, mag-email sa: [email protected]

0 Comments

Submit a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

Importanteng Paisi: An Magbikol Kita minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan Magbikol Kita.

Kag-ambag na mga Parasurat

Kenneth Isaiah Ibasco Abante

Khryss Arañas

Mae Diane Azores

Nephtaly Botor

Niles Jordan Breis

Luis Cabalquinto

Jethro Calacday

Greg S. Castilla

France Clavecillas

Christian Dy

Maria Leny Felix

Dennis B. Gonzaga

Jaya Jacobo

Jingjin 淨近

Victor John Loquias

Vic Nierva

Pen Prestado

Joseph Reburiano

Adrian V. Remodo

Aika Robredo

Ronald ‘Bong’ Rodriguez

Jenn Romano

Javier Leonardo Vitug Rugeria

Jay Salvosa

Sari Saysay

Jonas Cabiles Soltes

Kerwin Orville Tate

P. Francis Tordilla

Melba T. Vera Cruz

Ernie Verdadero

Magbikol Kita is published by

We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit Creative Coconut Ph for ideas and to contact us.

Resibihon an mga artikulo sa email

Magsubscribe sa mailing list kan Magbikol Kita. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.

An Magbikol Kita sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan Magbikol Kita tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, Magbikol Kita!

Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [email protected] o imessage kami sa contact form sa ibaba.

An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan Magbikol Kita nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.

I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.

9 + 6 =

Magbikol Kita © 2021 Reserbado an gabos na karapatan